İntihar ve Nedenleri

İntihar, kişinin istemli bir şekilde kendi ölümüne yol açma eylemi olarak tanımlanabilir. Sıklıkla intihar yalnızca ölümle sonuçlanmış olaylar olarak düşünülmektedir.

intihar günümüzün en önemli sorunlarından biridir. – fethiyepsikiyatri.com

Ancak intihara yalnızca bu bakış açısıyla yaklaşıldığında bireyleri kendini öldürmeye götüren süreç göz ardı edilmekte ve tanım, intihar olayının bütün yönlerini kapsamaya yeterli olmamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre gelişmiş ülkelerdeki ölüm olgularının en önde gelen on nedeninden biri olan intihar; kalp hastalıkları, kanser, serebrovasküler hastalıklar, kazalar, pnömani, diabet ve sirozdan sonra sekizinci sırada yer almaktadır. Yine Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her 40 saniyede bir kişi intihar etmekte, yılda ise ortalama 1 milyon insan intihar sebebiyle ölmektedir.

İntihar sonucu meydana gelen ölüm olaylarının sayısı ülkemizde de giderek artmaktadır. Özellikle son günlerde ülkemizde siyanür ile gerçekleşen peş peşe toplu ölümler sonrası daha da dikkati çekmektedir. 2018 yılında ülkemizde kayıtlara geçen intihar nedeniyle ölüm sayısı 3161 kişi olarak saptanmış olup, gerçek sayıların çok daha fazla olduğu düşünülmektedir.

Cinsiyet açısından intihar olguları incelendiğinde; kadınların daha yüksek oranda intihar girişiminde bulunduğu; fakat, tamamlanmış intihar oranının (ölümle sonuçlanmış) ise erkeklerde daha yüksek olduğu görülmektedir. Cinsiyetler arasında görülen bu farklılık, temel olarak seçilen intihar yöntemlerinin farklılığı ile açıklanmaktadır. Erkekler genellikle ateşli silahlar ve kendini asma gibi şiddet içeren ve daha öldürücü olan yöntemleri kullanırken, kadınlar yüksek dozda ilaç alma ya da yüksek bir yerden atlama gibi yöntemleri kullanmaktadırlar.

İntihar davranışı her gelişim döneminde görülebilmekte fakat bazı yaş gruplarında intihar oranları dikkate değer biçimde farklılaşmaktadır. Ülkemizdeki intihar oranları incelendiğinde intihar kaynaklı ölümlerin ergenlikle birlikte bir artış gösterdiği, erken ve orta yetişkinlik döneminde sabit bir seyir izlediği, 65 yaşından sonra ise yine bir artış gösterdiği görülmektedir. İntihar davranışı ile medeni durum incelendiğinde genel olarak evliliğin koruyucu bir etkisinin olduğu, bekar ve boşanmış olmanın intihar davranışları için riski artırdığı görülmektedir. İntihar davranışları eğitim açısından değerlendirildiğinde eğitim düzeyinin düşük olmasının intihar için bir risk faktörü olduğu, eğitim düzeyi düştükçe intihar oranının arttığı görülmektedir. İntihar davranışı ile medeni durum incelendiğinde genel olarak evliliğin koruyucu bir etkisinin olduğu, bekar ve boşanmış olmanın intihar davranışları için riski artırdığı görülmektedir. Evli olmanın özellikle erkekler için koruyucu bir işlevi olduğu, erken yaşta dul kalmanın ise intihar davranışı için bir risk oluşturduğu belirtilmektedir.

intihar bekar erkeklerde daha sık görülmektedir fethiyepsikiyatri.com

İntiharı açıklayan kuramsal yaklaşımlara bakıldığında, biyolojik yaklaşımda intihar davranışında genetik faktörlerin etkisi olduğu açıktır. Psikodinamik yaklaşıma göre, Meninger (1938) İntihar davranışında bulunan kişilerde Öldürme isteği, öldürülme isteği ve ölme isteği olmak üzere 3 temel güdüye odaklanmıştır. Sosyal öğrenme kuramına göre de intihar davranışı öğrenilmiş bir davranış olarak ele alınmaktadır. “Werther Sendromu” diye adlandırılan ve Avrupa’da yayınlandığı dönemde intihar sayısında bir artışı da beraberinde getiren Goethe’nin “Werther’in Acıları” adlı eseri de intihar davranışının öğrenme yoluyla ortaya çıkabileceğini dikkate değer biçimde göstermektedir. Günümüzde oluşan siyanürle gerçekleştirilen toplu intiharları bu çerçeveden değerlendirmek yanlış olmayacaktır. En anlamsız gibi görünen bir intihar girişiminin bile kendi içinde bir mantığı bulunduğunu savunan Shneidmann intiharı, dayanılmaz acıları, ağır sorunları olan şaşırmış, bozulmuş ve gücü azalmış benliğin çözüm arayıcı bir eylemi olarak tanımlamıştır.

intihar makalesi görseli  fethiyepsikiyatri.com

Durkheim’a (1986) göre intihara neden olan, toplumsal düzenleme ve bütünleşmenin çok zayıf ya da çok güçlü olmasıdır. Bu iki farklı boyuta göre 4 farklı intihar türünden söz edilmektedir:

 1)Egoist (Bencil) intihar, “bireysel benin” “toplumsal ben” karşısında aşırı düzeyde baskın olması ile meydana gelen bencillik durumunun kaynaklık ettiği intihar türüdür. Bireyin içinde bulunduğu topluluk ile bağlarının zayıflaması yalnızlaşma sürecini başlatır ve toplumsal bütünleşme seviyesi düşmeye başlar.

2)Alturist (Elcil) intihar, bireyselliğin yetersiz olduğu, bireyin toplum tarafından sıkı şekilde kendisine bağımlı kılındığı bu intihar türünde birey sanki bir ödevi yerine getirircesine intihar eylemini gerçekleştirir. Bencil intiharın tersine aşırı düzeyde toplumsal bütünleşme mevcuttur.

3)Anomik (Kuralsızlık) intiharı, toplumsal düzenleme derecesinin düşük olduğu toplumlarda ortaya çıkar. Toplumsal kurumların düzenleyici gücünün zayıfladığı toplumlarda bireyler, arzu ve isteklerini sürekli arttırma yönünde doymak bilmeyen bir eğilim içine girerler. Kuralsızlık intiharların sadece çöküşlerin, bunalımların yaşandığı dönemlerde değil, tam tersi biçimde ekonomik gelişmenin ve toplumsal refahın birdenbire arttığı dönemlerde de ortaya çıktığı gözlemlenmektedir.

4) Fatalist (Yazgısal) intihar, toplumsal düzenleme derecesinin çok zayıflamasıyla ortaya çıkan kuralsızlık intiharına karşı toplumsal düzenlemenin aşırılaşması sonucu ortaya çıkan intihar türüdür. Toplumsal düzenleme, toplumun bütün kurumlarıyla beraber bireyleri yüksek düzeyde bir disiplinle aşırı biçimde düzenlemeye çalışır. Bireyler bu düzenlemenin bir parçası olan katı kurallardan bir kaçış yolu aramaya başlar ve kurtuluşa intihar ederek ulaşmayı hedeflerler.

 

İntihar bakımından en büyük risk etmeni kişinin intiharından hemen önce bir ruhsal hastalık yaşıyor olmasıdır. İntiharların yaklaşık %80’inin doğrudan bir ruhsal hastalıkla ilişkili olduğu kanıtlanmıştır. İntihar niyetinin anlaşılması, gereken ruhsal rahatsızlıkların tedavisi olası intihar girişimini önlemek açısından oldukça önemlidir.

 

Sağlıklı Günler Dilerim

Uzm.Dr. Burhan Burhanoğlu

Psikiyatrist & Psikoterapist

Fethiye / Muğla